90ના દાયકામાં બોલિવૂડ ફિલ્મો તેની ટોચ પર હતી. એક્શનનો પવન નબળો પડવા લાગ્યો હતો અને રોમાન્સને વેગ મળ્યો હતો. શાહરૂખ ખાન, સલમાન ખાન, આમિર ખાન અને અક્ષય કુમાર જેવા હેન્ડસમ હીરો સ્ક્રીન પર રોમાન્સની લહેર લાવ્યા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન વર્ષ 1996 માં, એક શક્તિશાળી સિનેમા કલાકાર દિલ્હીમાં એક શો ચલાવતો હતો. થિયેટરમાં ચાલતા શોમાં પોતાના લેખન, અભિનય અને કલાત્મકતાનો રસપ્રદ સમન્વય રજૂ કરનાર આ કલાકાર ખૂબ જ બુદ્ધિશાળી હતો, પરંતુ તેની સમગ્ર કલાત્મકતા ખરાબ ટેવોથી બંધાયેલી હતી. સિનેમા અને અભિનયનો આ સ્ટાર, પોતાની સમાંતર દુનિયામાં ખોવાયેલો, ઘણી બધી વાર્તાઓ ઘડતો અને રાત પડતાં જ દારુની બોટલ ખુલતી. તેઓ આખી રાત પીતા અને ધુમ્રપાન કરતા અને લથડિયા લેતાં ઘરે પહોંચી જતા. બીજા દિવસે સવારે તે ફરી શરૂ થયો અને આંખના પલકારામાં 10 વર્ષ વીતી ગયા. ઉંમર આવવા લાગી અને યુવાની પણ અલવિદા કહેવાની આરે આવી, પછી એક જવાબદાર પરિવારનો જન્મ થયો. જ્યારે આ કલાકાર પરિવારના માણસની ભૂમિકામાં આવ્યો ત્યારે આખી પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ. તેમના દ્વારા લખાયેલા ગીતોએ યુવાનોમાં ઉત્સાહની લહેર ભરી દીધી અને તેમના અભિનયથી વડીલો પ્રભાવિત થયા. આજે સિનેમાનો આ સ્ટાર કોઈ સુપરસ્ટારથી ઓછો નથી. ચાહકો તેમની એક ઝલક મેળવવા માટે ઉત્સુક રહે છે. તેમનો કર્કશ અવાજ, ગોળ ચહેરો, ટૂંકું કદ અને સ્પષ્ટ બોલવાની રીત આજે તેમના વ્યક્તિત્વમાં વધારો કરે છે. અમે વાત કરી રહ્યા છીએ. પિયુષ મિશ્રા, અભિનયના બાદશાહ અને કલાના માસ્ટર.
તેની વાર્તા કોઈ ફિલ્મી હીરોથી ઓછી નહોતી. 13 જાન્યુઆરી 1963ના રોજ મધ્યપ્રદેશના ગ્વાલિયર શહેરમાં એક સમૃદ્ધ પરિવારમાં જન્મેલા પીયૂષ મિશ્રા બાળપણથી જ તીક્ષ્ણ બુદ્ધિના માણસ હતાં. સાહિત્યથી લગાવ અને કલામાં પ્રત્યેની રુચિએ પીયૂષ મિશ્રાને બાળપણમાં જ શાળાની ભીડથી અલગ કરી દીધા હતા. 15 વર્ષનો પિયુષ મિશ્રાને તેના શિક્ષક સાથે જ પ્રેમ થઈ ગયો હતો. ઉંમર વધી, અનુભવો વિસ્તર્યા અને જીવનની ગાડી આગળ વધી. શાળા પૂરી કરી અને ગ્રેજ્યુએશનમાં એડમિશન લીધું. ત્યારબાદ, 1983માં તેઓ ‘નેશનલ સ્કૂલ ઓફ ડ્રામા’ તરફ વળ્યા. હોશિયાર હતાં તેથી સ્કૂલમાં એડમિશન મળી ગયું અને પછી આગળની જીંદગીમાં ફિલ્મી કહાણીઓએ રફતાર પકડી. 3 વર્ષમાં ખૂબ એક્ટિંગ શીખી અને કલમને ધારદાર બનાવી. પછી વર્ષ 1986 આવ્યું અને ડિગ્રી પૂરી થઈ. પરંતુ અભિનયનો કીડો કરડી રહ્યો હતો. આ દિવસો દરમિયાન, સામ્યવાદની વિચારધારાએ તેમના પર ઘણો પ્રભાવ પાડ્યો અને તેમણે ક્રાંતિનો આગ્રહ કર્યો. સ્વભાવે જિદ્દી અને દિલથી કલાકાર, ઉપરથી ક્રાંતિનો આગ્રહ, આ ત્રણેય સંયોજનોએ એક એવા કલાકારને જન્મ આપ્યો, જેના જીવન ઉપર સીધું કોઈનું નિયંત્રણ હતું. 80ના દાયકાના ભારત ભૂખમરા અને ગરીબી જેવા સમાચારોથી ભરેલા અખબારોએ પીયૂષ મિશ્રાની ઉંઘ ઉડાડી દીધી હતી. તે દિવસભર થિયેટરમાં ઘણું કામ કરતો અને રાત્રે દારૂનો આશરો લેતો. દિવસો વીતતા ગયા, મહિનાઓ વીતતા ગયા અને વર્ષો વીતી ગયા પણ નિત્યક્રમ બદલાયો નહિ.
વર્ષ 1989માં નસીબે દરવાજો ખખડાવ્યો પરંતુ આ કલાકાર પોતાના કામમાં મગ્ન રહ્યા. નિર્દેશક સૂરજ બડજાત્યા તેની ફિલ્મ ‘મૈંને પ્યાર કિયા’ માટે હીરોની શોધમાં હતા અને પીયૂષ મિશ્રાને કાસ્ટ કરવા માંગતા હતા. પરંતુ પોતાની સમાંતર દુનિયામાં ખોવાયેલા સામ્યવાદી પીયૂષ મિશ્રાએ આ ઓફર પર ધ્યાન આપ્યું નહીં. બાદમાં સલમાન ખાને આ ફિલ્મમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી અને સુપરસ્ટાર બન્યો. પિયુષ મિશ્રાનું જીવન પણ થિયેટરમાં પસાર થવા લાગ્યું અને વર્ષ 1996 આવ્યું. આ વર્ષે પીયૂષ મિશ્રાએ એક શો બનાવ્યો અને તેનું નામ ‘એન ઈવનિંગ વિથ પીયૂષ મિશ્રા’ રાખ્યું. આ શોનો ક્રેઝ મુંબઈમાં દિગ્દર્શકોના કાન સુધી પહોંચવા લાગ્યો. પીયૂષ મિશ્રા પણ મુંબઈ આવી ગયા અને અહીં રહેવા લાગ્યા. અહીં તેણે ફિલ્મોમાં નાના-નાના રોલ કરવાનું શરૂ કર્યું અને લેખનનું કામ સંભાળવાનું શરૂ કર્યું. વર્ષ 2003માં પિયુષ મિશ્રાને નિર્દેશક વિશાલ ભારદ્વાજની ફિલ્મ મકબૂલમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવવાની તક મળી હતી. પરંતુ પિયુષ મિશ્રાની તપસ્યા હજુ પૂરી થઈ નહતી.
સંઘર્ષનો સમય હજુ આવવાનો હતો અને જીવનના શક્તિશાળી અનુભવો પણ આવવાના બાકી હતા. ‘સુપર’, ‘1971’, ‘ઝુમ બરાબર ઝુમ’ જેવી ફિલ્મોમાં નાનું-મોટું પાત્ર ભજવીને કામ ચલાવતા હતાં. પછી વર્ષ 2009 આવ્યું અને સમય બદલાયો. ગુલાલ ફિલ્મ બનાવવાનો સમય આવી ગયો. આ ફિલ્મનું નિર્દેશન અનુરાગ કશ્યપ કરી રહ્યા હતા. અનુરાગ કશ્યપે પિયુષ મિશ્રાને ફિલ્મના ગીતો લખવા અને કંપોઝ કરવાની ઓફર કરી હતી. પિયુષ મિશ્રાએ ફિલ્મના ગીતો લખ્યા અને કમ્પોઝ કર્યા છે. આ પછી જ્યારે ફિલ્મ આવી તો કમાલ થઈ ગઈ. પીયૂષ મિશ્રાનું જીવન રાતોરાત બદલાઈ ગયું. આ થિયેટર કલાકાર પોતાની કલાના અભ્યાસમાં સફળ રહ્યો અને સુપરસ્ટાર બન્યો. ગુલાલ ફિલ્મનું ગીત ‘આરંભ હૈ પ્રચંડ’ સદીનું સૌથી લોકપ્રિય ગીત બન્યું. નવી પેઢીએ તેમના વિચારો સ્વીકાર્યા અને આજે ચાહકો તેમની એક ઝલક માટે આતુર છે. 2012માં આવેલી ફિલ્મ ‘ગેંગ્સ ઓફ વાસેપુર’માં પિયુષ મિશ્રાના પાત્રની ખૂબ પ્રશંસા કરવામાં આવી હતી. પિયુષ મિશ્રાએ અત્યાર સુધી 50 થી વધુ ફિલ્મો કરી છે. તે પોતાનું બેન્ડ ‘બલ્લીમારન’ પણ ચલાવે છે. જેના શોની ટિકિટો હાથોહાથ વેચાય છે. પીયૂષ મિશ્રા નામનો એક અલ્હડ કલાકાર આજે પણ યુવાનોના દિલમાં વસે છે.
